Akademik Yayın / Academic Publication

Türkiye’de Yabancıların Kaçak Çalışması ve Bu Çalışmaya İlişkin Bir Araştırma

Undocumented Employment of Foreigners in Turkey and a Study on This Labor

Lordoğlu, K.ORCID iD

Giriş / Introduction

Göçlerin tarihinin insanlık tarihi ile eş zamanlı olduğuna ilişkin bilimsel verilere sahibiz. Ancak son yüzyıl içinde göç eden ve göç kabul edenlerin nicel olarak ağırlık kazandığı ve buna bağlı olarak da göç sorununun taşıdığı önemin arttığına dair kimi göstergeler bulunmaktadır. Göçlerin çeşitli amaçları bulunmasına rağmen ağırlık taşıyan göç motifinin çalışmak ve gelir elde etmeye dayalı olduğu sanılmaktadır.(P. Stalker 1995:3-9) Yakın döneme ele alındığı zaman, 1945-1970 yılları arasında Avrupa ülkelerinin ihtiyacı olan işgücü açığı Yunanistan, İspanya ve Portekiz ve bir ölçüde İtalya ile karşılandığı görülmektedir. Ancak daha sonraki yıllarda yüksek işsizlik oranları ve ekonomik durgunlukları nedeni ile daha fazla oranda işgücü ihracı Türkiye, Fas,Tunus ve eski Yugoslavya gibi ülkelere kaymıştır. Buralardan başta Almanya olmak üzere Batı Avrupa’ya doğru 1960’lardan itibaren işgücü göçü başlamıştır (OECD, 2003:4).

Başlangıçta işgücü göçü veren, (İtalya,Yunanistan,İspanya ve Portekiz) bu dört güney Avrupa ülkesinin 1990’lı yıllardan itibaren işgücü piyasalarında önemli değişmeler gözlenmeye başlanmıştır. Bu değişmelerin en çarpıcı olanı 1960’lı yıllarda işgücü göçü veren bu ülkelerin bugün önemli oranda yabancı işgücü bulundurmasıdır. Bu dört ülkenin aktif nüfusları içinde ortalama yabancı işgücü oranı %2.1 olmaktadır (2000) (OECD, 2003:20).

Türkiye’de ise yabancıların işgücü piyasasına girişleri 1990’lı yıllardan itibaren kısmen başlamıştır. Türkiye 1960’lı yıllarda Batı Avrupa’ya doğru işgücü ihraç eden bir ülke iken, günümüzde yabancıların kısmen de olsa işgücü piyasalarına katıldığı bir ülke konumuna gelmiştir.Çok farklı hesaplamalar yapılmasına rağmen tahminen Bir milyon yabancının Türk işgücü piyasasına katıldığı sık sık tekrarlanmaktadır. Buna göre yaklaşık aktif nüfusumuzun % 2’si kaçak çalışan yabancılardan oluşmaktadır.

Kaynakça

  • 1
    Altvater, M., 1997, Grenzen der Globalisierung, 3. Auflage, Westfälisches Dampfboot, S. 300.
  • 2
    Ammous, A., 1995, Les caracteristiques essensielles du secteur informel: Approche Analytique et application au cas Tunisien, Economiques, Reserche Forum, Egypt.
  • 3
    Arslan, E., 2001, “Uluslar arası Göç ve Yeni Irksallaştırma Biçimleri: Etnisite, Çokkültürcülük, Diyaspora”, içinde: Praxis (2), S. 220.
  • 4
    Aslan, M., 2002, İstanbul: Ville d’immigration İnternational, Rapport de Recherche affectué du 25mai-15 Juillet 2002 avec de concour de l’IFEA.
  • 5
    Aryee, G.A., 1996, Promoting Productivity and Social Protection in the Urban Informel Sector, ILO, Geneve.
  • 6
    Barnet, R., Cavanagh, J., 1995, Küresel Düşler, İmparator Şirketler ve Yeni Dünya Düzeni, Sabah yay. S. 235.
  • 7
    Bartram, D.V., 1998, “Foreign Workers in İsrael: History and Theory”, Intenational Migration Review, vol. 32, n.2, s. 303-325.
  • 8
    BIT, 1999, “Trade Union and the informel sector: Towards a comprehensive strategy”, Background paper 18-22 october.
  • 9
    BIT, 2004, “Tendances Mondiales de l’Emploi”, Geneve.
  • 10
    Carchedi, “Avrupa’nın Entegrasyonu Sürecinin Çelişkileri”, içinde: İktisat Dergisi, Sayı: 409, S. 66, çev. B. Hocaoğlu, M. Karaoğlu).
  • 11
    Castells, M., 1975, “Immigrant Workers and Class Struggles in advanced capitaism: the Western Eurepean experience”, Politics and Society, Vol.5, no.1, pp.33-66.
  • 12
    Castells, M., Portes, A., 1989, “World Underneath: The origins, Dynamics, and Effects of the Informal Economy”, in (eds) A.Portes, M. Castells, L. Benton, The Informal Economy Studies in Advanced and Less Developed Countries, London: The Johns Hopkins University Press.
  • 13
    Castles, S., Koscak, G., 1973, Immigrant Workers and Class Structure in Western Europe, London: Oxford University Press.
  • 14
    Castles, S., Miller, M., 1993, The Age of Migration: International Population Movements in the Modern World, London: Macmillan Press.
  • 15
    DİE, HHİA, 1999.
  • 16
    DİE, HHİA, 2000.
  • 17
    DİE, HHİA, 2002.
  • 18
    DİE, 2003, İstatistik Yıllığı, Ankara.
  • 19
    DİE, 2000-2001, Çalışma İstatistikleri, Ankara.
  • 20
    DPT, 2003, “Kayıtdışı İstihdam ve Yabancı Kaçak İşçi Çalıştırılmasının Önlenmesi “ konusunda Bilgi notu. Ankara.
  • 21
    DPT, 2004, Temel Ekonomik Göstergeler, Ankara.
  • 22
    Erder, S. - Kaşka, S., (2003), “ Düzensiz Göç ve Kadın Ticareti: Türkiye Örneği”, IOM.
  • 23
    Erder, S., 2000, “Uluslararası Göçte Yeni Eğilimler: Türkiye Göç Alan Ülke mi?”, M. Kıray için Yazılar, İstanbul.
  • 24
    Erichsen, R. - Şen, F., 1987, “F. Almanya’daki Türklerin İşçilikten İşadamlığına Yöneliş ve Gelişme Perspektifleri”, ILO, Working Paper, Geneva.
  • 25
    EU Country Report, 2000-2001, European Economy, 2001, “Economic situation and economic Reform in central and Eastern Europa, Economic Reform Monitor no:2.
  • 26
    Eurostat, 1998, “La mesure de la migration clandestine en Europe”, volume 1, no 7.
  • 27
    Fracer, J., 2000, “La prévention et la lutte contre l’emploi d’etrangers en Situation irrégulier aux états Unis”, Combattre l’emploi illegal d’étrangers, OCDE.
  • 28
    Friedrich Ebert Vakfı, 1995, Türkiye’de Yabancı Kaçak İşçilik, İstanbul.
  • 29
    Gangloof, S. - Perouse, J.F., 2001, “La presence Roumaine a İstanbul”, İFEA.
  • 30
    Garson, J.P. - Loizillon, A., 2003, “L’Europe et les migrations de 1950 a nos jours: mutations et enjeux”, OCDE The Economic and Social Aspects of Migration, Brussels.
  • 31
    Goss, J., Lindquist, B., 1995, “Conceptualizing International Labour Migration: A Structuration perspective”, içinde: International Migration Review, vol. 29, no.2, S. 317-351.
  • 32
    Grazia, R., 1983, “Le Travail Clandestine”, BIT, Geneve.
  • 33
    ILO, 2003, “Global Employment Trends”, Geneve.
  • 34
    Internationale Politik und Gesellschaft, 4/1994, S. 411.
  • 35
    İnce, N., 2002, “İnsan Kaçakçılığı ile Mücadele”, Jandarma Dergisi, Mart.
  • 36
    Jandarma Genel Komutanlığı, 2003, Hizmete Özel Yayın 8. Bölüm, Ankara.
  • 37
    Karadeniz, O., 1999, “Türkiye’de Yabancı Kaçak İşçilik”, Sosyal Güvenlik Dünyası Dergisi, S.4.
  • 38
    Kasım, H., 1999, “Türkiye’de Yasadışı sınır geçişi ve İnsan Kaçakçılığı ile Mücadele”, Jandarma Dergisi, Nisan.
  • 39
    Kayıkçı, D., İktisat dergisi, sayı 421-428.
  • 40
    Kelkoul, M., 1995, Concept et Definitions du secteur İnformel, Economic Reserche Forum, Egypt.
  • 41
    Kıwara, A., Heijinis, F., 1997, “Health Insurance for Informel Sector Workers”, ILO, Geneve.
  • 42
    Kirişçi, K., 2000, “Zorunlu Göç ve Türkiye”, BMMYK, Ankara.
  • 43
    Koç, Y., 1999, Türkiye’de Yabancı Kaçak İşçilik, Türk-İş eğitim yay. No:26, Ankara.
  • 44
    Koç, Y., 2001, “Türkiye’de Yabancı Çalışanlar”, F. Ebert Vakfı için hazırlanan basılmamış tebliğ.
  • 45
    Lee, 1966, “A Theory of Migration”, Demography, 3:(1):47-57.
  • 46
    Lewis, A., 1968, “La Theorie de Croissance Economiques”, Payet, Paris.
  • 47
    Lordoğlu, K., 1990, Eve İş verme Sistemi İçinde Kadın İşgücü Üzerine Bir Alan Araştırması, İstanbul: Friedrich Ebert Vakfı Yayınları.
  • 48
    Lordoğlu, K., T. Minibaş, 1999, Çalışmaya Hazır İşgücü Olarak Kentli Kadın ve Değişimi, Ankara: T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü.
  • 49
    Lordoğlu, K., 1999, “Esnekleşme versus Enformelleşme”, 1997-1999 Petrol-iş Yıllığı, s.867-874.
  • 50
    Munck, R., 1995, Uluslararası Emek Araştırmaları, Öteki yay., çev. C. Aygün, S. 314.
  • 51
    Narlı, N., 2002, Illegal Forms Of Human Mobility And Security: Human Smuggling And Migration Of Illegal Labour To Turkey: Preliminary Findings From The Field Work 24-26 September; Boyana Residence, Sofia.
  • 52
    Narlı, N., 1995, “Migration of Labor and Capital to Turkey”, a research report submitted to Center for Turkish Studies at Essen University, Germany.
  • 53
    OECD, 1998, Economic Survey Romania.
  • 54
    OECD, 2000, Combattre L’emploi Illegal d’Etrangers.
  • 55
    Özçelik, T., 1996, Türkiye YOL-İŞ sendikası genel sekreteri, içinde: Küreselleşme ve Sendikal Hareket, YOL-İŞ yay., Ankara, S. 106.
  • 56
    Özdemir, B., 2000, “Yabancı işçilerin Türkiye’de Çalışma Hakkı”, Tühis, Ankara.
  • 57
    Özşuca, Ş. - Toksöz, G., 2003, “Sosyal Koruma Yoksunluğu Enformel Sektör ve Küçük İşletmeler”, Ankara Üniversitesi.
  • 58
    Peker, B., 2002, “Kaçak Göçmenler, Yasadışı İnsanlar: Yeni Köleci Dünya Düzeninde Türkiye”, Birikim Dergisi, Şubat, s:48-55.
  • 59
    Piore, M., 1979, Birds of Passage: Migrant Labor and Industrial Societies, Cambridge: Cambridge University Press.
  • 60
    Portes, A., Castells, M. and Benton, L.A. (eds), 1989, The Informal Economy Studies in Advanced and Less Developed Countries, The Johns Hopkins University Press, London.
  • 61
    Renaut, A., 2004, “Moldavie: campagne de Recrutement dans l’economie informelle”, Le monde Syndical, no: 2, Belgique.
  • 62
    Sassen, S., 1998, Globalization and Its Discontents. Essays on the Mobility of People and Money, New York: The New Press.
  • 63
    Sassen, S., 1989, The Mobility of Labour and Capital: A Study in International Investment and Labour Flow, Cambridge: Cambridge University Press.
  • 64
    Stalker, P., 1995, “Les Travailleurs İmmigres”, BIT, Geneve.
  • 65
    Şen, Salih, 2002, “Yasadışı Göçmenlerin Vatanlarına, Mukimi Bulundukları Ülkelere veya Geldikleri Yerlere Geri Gönderilmesi: Geri Kabul Antlaşmaları”, Dışişleri Bakanlığı, Yasadışı Göç Kontrol Dairesi.
  • 66
    Şenkal, A. - Yorgun, S., 2003, “Emeğin Yasadışı Hareketliliği ve Yabancı Kaçak İşçiliğin Türk İşgücü Piyasalarına Etkileri”, Basılmamış Makale.
  • 67
    Tapinos, G., Delaunoy, D., 1998, “La mesure de la migration Clandestin en Europe”, Vol:1 no:7, EUROSTAT.
  • 68
    Tapinos, G., 2000, “Les enjeux économiques et Politiques des migrations clandestines”, OCDE.
  • 69
    Temiz, H.E., 2004, “Küreselleşme Sürecinde Uluslararası Göç hareketleri, Yoksulluk ve İşgücü Piyasaları”, Tühis 5.
  • 70
    Treibel, A., 1990, “Migration in modernen Gesellschaften – soziale Folgen von Einwanderung und Gastarbeit – Juventa Verlag, München, S. 28.
  • 71
    Türel, O., 1993, “Ekonomik Büyüme, İstihdam ve Sendikalar: Uzun döneme Bakış”, C:20 S1-2, ODTÜ Gelişme Dergisi, Ankara.
  • 72
    Türkiye Araştırmaları Merkezi, 2002, “Kısa Raporlar”, Almanya'da Türkler pdf, Essen.
  • 73
    US Department of Justice, 1991, Statistical yearbook of the Immigration and Naturalization Service, Washington, DC.
  • 74
    Went, R., 2001, Küreselleşme, Yazın yay., İstanbul, çev. E. Dinç, S. 54-5.
  • 75
    World Economic Outlook, 2004.
  • 76
    Yeldan, E., 2001, Küreselleşme Sürecinde Türkiye Ekonomisi, İletişim Yayınları, İstanbul.
  • 77
    Yenal, D., 1999, Informel Ekonominin Uluslararasılaşması: Bavul Ticareti ve Laleli Örneği, Defter Dergisi, Mart.

Yayın Bilgileri