Türkiye'de sendikalaşma oranları ve sendika üyeliği istatistiklerinde ciddi bir karmaşa yaşanmaktadır. İşçi ve kamu çalışanları örgütlerinin üyeliklerine ilişkin mevcut bilgiler kopuk ve genellikle çelişkilidir. Uluslararası kabul görmüş ILO sözleşmelerine göre örgütlenme hakkı olan toplam çalışan sayısı, sendika üyeliği ve sendikalaşma oranına ilişkin çok farklı veriler bulunmaktadır. Türkiye'deki sendikalaşma oranı rakamları ülkeler arasında karşılaştırılabilir nitelikte değildir ve ILO tarafından kabul edilmemiştir. Sendika üyeliğine ilişkin benzer uluslararası istatistiksel kılavuzların olmaması ciddi sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'deki resmi sendika üyeliği istatistiklerini incelemekte ve uluslararası karşılaştırmalar ışığında bu istatistiklerin güvenilir olup olmadığını tartışmaktadır. Çalışma, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu'na odaklanarak ve ILO kriter ve normlarını dikkate alarak, bu kanunlardaki çeşitli eksikliklerden kaynaklanan temel sorun alanlarını araştırmaktadır. Son olarak, sendikalaşma oranının alternatif bir hesaplama yöntemi ile alternatif bir veri toplama yöntemi sunulmaktadır.
There is a serious confusion on the union density and trade union membership statistics in Turkey. The information available on the membership of workers’ and public employees’ organizations is fragmentary and generally contradictory. There are very different data relating to union density, union membership and total employees which have the right to organise according to internationally recognized ILO conventions. Turkish union density figures are not comparable across countries and they have not been acknowledged by ILO. The lack of similar international statistical guidelines on trade union membership leads to serious problems. This paper examines the official trade union membership statistics in Turkey and discusses whether they are reliable or not in the light of international comparisons. Focusing on Trade Union Act 2821 , Collective Bargaining, Strike and Lockout Act 2822 and Public Employees’ Trade Union Act 4688 and taking into account the ILO criteria and norms, the paper explores the main problem areas derives from several shortages in these acts. Finally an alternative calculation method of trade union density and data collection method is submitted.
Kaynakça
- 1ATEŞOĞULLARI, K. (1997), Uluslararası Çalışma Örgütü ve Türkiye, Petrol-İş Yayın No. 44, İstanbul.
- 2BAYER, İ. (1998), “Sendikalaşma Oranları”, Sendikacılık Ansiklopedisi, Cilt 3, İstanbul, Tarih Vakfı-Kültür Bakanlığı Ortak Yayını.
- 3BOERI, T., BRUGIAVINI, A. and CALMFORS, L. (Ed.) (2001), The Role of Unions in the Twenty-First Century, Oxford.
- 4ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI, Çalışma Hayatı İstatistikleri, Ankara, Çeşitli Yıllar.
- 5DİE, Hane Halkı İş Gücü Veri Tabanı, www.die.gov.tr
- 6DİE, Araştırma ve Soru Envanteri, www.die.gov.tr